Ciągle nie mogę zrozumieć, co złego jest w tym, żebyśmy odpowiadali za to, co dzieje się z naszymi odpadami.
Karol Wójcik z Izby Branży Komunalnej w materiale TVN 24 grzmi. Jego zdaniem za sprawą systemu kaucyjnego uczyniono z Polaków „38 mln śmieciarzy”. Wprawdzie nie rozwinął, na czym śmieciarstwo polega, ale możemy się domyślać. W końcu zamiast pójść ze śmieciami do kontenera pod domem, trzeba z pustymi butelkami i puszkami gnać do sklepu. Wizyta przy butelkomacie zdaje się urągać jaśniepaństwu. Co ludzie powiedzą! Upaść tak nisko dla 50 gr?
Rozumiem złość na niedziałające automaty czy nieświadomych kasjerów, którzy nie chcą przyjmować butelek – właśnie o tym był materiał „Polski i świat”. Tylko czy to wina przepisów, czy może sklepów i producentów, które nie dały nam przetestować systemu kaucyjnego w okresie przejściowym, czyli od października do końca 2025 r.? Wówczas opakowań brakowało. Sklepy niby prowadziły pilotaże i płaciły za puste butelki i puszki (kaucja jeszcze nie obowiązywała), ale sam system kaucyjny istniał jesienią tylko teoretycznie. Rozkręcił się dopiero po nowym roku i dlatego z lekkim opóźnieniem przechodzimy przez choroby wieku dziecięcego.
Sugerowanie, iż staliśmy się śmieciarzami, bardzo mnie zdenerwowało
Co w tym złego, iż dzięki naszym działaniom surowiec może w lepszych warunkach wrócić do producenta i zostać skuteczniej wykorzystany? Przeciwnicy mówią, iż wcześniej też mógł, ale liczby temu przeczą. Jak podkreśla wielokrotnie resort klimatu i środowiska, odzyskiwaliśmy jedynie 45 proc. butelek PET. System kaucyjny pozwoli dobić do ponad 90 proc.
Z pierwszych danych operatorów wynika, iż butelkomaty zbierają głównie plastikowe butelki.
System przyczynia się również do zwiększenia dostępności wysokiej jakości surowców wtórnych. Opakowania zwracane w systemie kaucyjnym są czyste, nierozdrobnione i posegregowane u źródła, co oznacza, iż idealnie nadają się do recyklingu w systemach zamkniętych (np. butelka–butelka). System kaucyjny to także mniej odpadów w systemie komunalnym i bardziej efektywna segregacja. Ponieważ znaczna część opakowań zostaje zwrócona w punktach kaucyjnych, maleje: liczba odpadów trafiających do żółtych pojemników, skala zanieczyszczeń w strumieniu surowców zbieranych selektywnie, obciążenie dla instalacji sortowniczych – wyjaśniał niedawno rząd.
Musimy zostać śmieciarzami. W końcu
Jakiś czas temu Tatrzański Park Narodowy zamieścił szokujące zdjęcie, pokazujące, co pozostawili turyści obok automatu. Mimo iż to nie był kosz na śmieci, pełno było butelek, puszek, a choćby jedzenia.
Nie dokarmiajmy dzikich zwierząt. I wydawałoby się, iż to oczywiste – nie rzucajmy śmieci „pod płot”. To, iż ktoś wcześniej zostawił śmieci, nie usprawiedliwia dokładania kolejnych. Śmieci są realnym zagrożeniem dla zwierząt. (…) Śmieci przywabiają dzikie zwierzęta, co ma fatalne skutki. Mniejsze z nich zwabione zapachem niejednokrotnie dostają się do wnętrza butelek, skąd nie potrafią się wydostać i giną. Większe – jak lisy, łanie czy niedźwiedzie – uczą się kojarzyć zapach śmieci z jedzeniem! Z czasem tracą lęk przed ludźmi i zaczynają szukać łatwego pokarmu w pobliżu szlaków i domów.
Gdyby choćby nie chodziło o zwierzęta, zachowanie ludzi jest niedopuszczalne. Dlaczego można wziąć ze sobą pełne opakowanie i je dźwigać, ale kiedy jest już opróżnione i przez to lżejsze, nagle paradoksalnie staje się takim ciężarem?
Jeżeli więc system kaucyjny sprawi, iż staniemy się śmieciarzami i wreszcie będziemy brać odpowiedzialność za rzeczy, które kupujemy i z których korzystamy – bardzo dobrze! O to chodzi. Tego wielu osobom dzisiaj brakuje. Wypiłem? Wyrzucam, bo już nie potrzebuję.
Dlatego boli mnie, iż system kaucyjny nie dotyczy szklanych małych butelek, których ciągle jest pełno.
Za to widać choćby w sklepach, iż zmienia się podejście producentów. Coraz popularniejsze stają się syropy, które pozwalają przygotować napoje w domu, zamiast znosić wielkie zgrzewki plastikowych butelek. W systemie kaucyjnym o to też chodzi: aby jak najmniej plastiku było w naszym życiu. Bawią mnie komentarze osób, które piszą, iż przez system kaucyjny rezygnują np. z kupowania wody w plastiku. Przyznają tym samym, iż przepisy mają sens. W tym właśnie rzecz, by klient zastanowił się, czy naprawdę potrzebuje aż tyle plastiku wokół siebie. jeżeli problemem staje się zbieranie butelek to być może oznacza, iż trzeba poszukać alternatyw, bo w tym plastiku zaczynasz się topić.
Nie rozumiem, co złego jest w byciu śmieciarzem
Takie określenie jest pogardliwe, wyszydzające. Naprawdę okrutne: my, bogacze i elity, mamy prawo zaśmiecać przestrzeń, wyrzucać co i jak nam się podoba, a oni, biedni i potrzebujący, niech zbierają resztki z pańskiego stołu! Tylko dla nich chodzenie ze śmieciami jest akceptowalne, jaśniepaństwo konsumuje, wyrzuca i się nie zastanawia. Zapłacił to wymaga.
Pomijam już takie okropne myślenie, które, jak niestety widać, zdaje się dalej funkcjonować. Chodzi przede wszystkim o elementarną przyzwoitość i odpowiedzialność za swoje czyny. O dbanie o wspólną przestrzeń. Nie ma niczego złego w tym, iż będziemy sprzątać po sobie i nie wyrzucać opakowań do pierwszego lepszego kontenera.
Rozumiem, iż to też nie tak, iż każdy przeciwnik systemu kaucyjnego wyrzucał butelki czy puszki do pojemnika z napisem papier lub co gorsza opróżniał zawartość worków podczas spacerów w lesie. Był to jednak duży problem, o czym świadczą liczby. jeżeli teraz możemy podnieść te statystyki i poprawić efektowność systemu niedużym kosztem, to czemu z tego nie skorzystać? Tak, niedużym – bo jeżeli zabranie ze sklepu 12 butelek z napojem czy wodą nie jest problemem, to jakim cudem trudnością ma być oddanie 12 pustych, lżejszych opakowań?
