Ukraińcy pokazali nową rolę lotnictwa na wojnie. To wideo wiele zmieni

Precyzyjna bomba, stary MiG-29 i zniszczony cel. Nagranie pokazuje, jak bardzo zmieniła się rola ukraińskiego lotnictwa na froncie.

W sieci krąży nagranie, które ukraińskie i powiązane z nimi źródła opisują jako uderzenie MiG-29 w bazę rosyjskich operatorów dronów. Chodzi o precyzyjny atak z użyciem amerykańskiej bomby GBU-62 z zestawem JDAM-ER, a celem mieli być operatorzy działający na kierunku sumskim. Samo wideo robi wrażenie, ale ważniejsze od efektownej eksplozji jest to, co ten materiał pokazuje o obecnej roli ukraińskiego lotnictwa: stare myśliwce postsowieckie coraz skuteczniej wykorzystują zachodnie uzbrojenie stand-off do niszczenia punktowych, cennych celów.

Nagranie wygląda brutalnie, ale najważniejszy jest tu kontekst

Materiał, który zaczął krążyć w połowie kwietnia, nie funkcjonuje jako w pełni opisany oficjalny komunikat z precyzyjną geolokalizacją i pełnym raportem bojowym. W obiegu informacyjnym pojawia się przede wszystkim za pośrednictwem kanału Soniashnyk, określanego przez część mediów jako źródło powiązane z ukraińskim lotnictwem, oraz przez serwisy i profile wojskowe, które opisują cel jako punkt rosyjskich operatorów bezzałogowców działających wobec rejonu sumskiego.

Nagranie bardzo dobrze wpisuje się w szerszy wzorzec działań ukraińskiego lotnictwa z ostatnich miesięcy. W 2025 i 2026 r. wielokrotnie pokazywano podobne uderzenia MiG-29 i Su-27 na stanowiska dowodzenia, przeprawy, hangary i punkty operatorów dronów z użyciem GBU-62 JDAM-ER albo francuskich AASM. Sama obecność takiego materiału nie jest więc jednorazową sensacją, tylko kolejnym przykładem rosnącej praktyki użycia bomb szybujących przez ukraińskie lotnictwo frontowe.

Co to adekwatnie jest JDAM?

JDAM nie jest bombą w klasycznym sensie, tylko zestawem naprowadzania, który zamienia zwykłą bombę swobodnie spadającą w precyzyjną amunicję kierowaną. To moduł z sekcją ogonową zawierającą system inercyjny i odbiornik GPS, za pomocą którego dotychczas niekierowana bomba może trafiać w cel z dużą dokładnością niezależnie od pogody. Oficjalna charakterystyka USAF podaje, iż przy dostępności sygnału GPS typowa celność systemu to 5 m CEP lub mniej.

Oznacza to prostą, ale bardzo istotną zmianę. Zamiast lecieć nad celem i zrzucać amunicję w stylu klasycznego bombardowania z dużym ryzykiem błędu, samolot może odpalić broń znacznie bardziej przewidywalną i dużo bardziej przydatną przeciw konkretnym budynkom, przeprawom, punktom dowodzenia czy stanowiskom operatorów dronów. W wojnie pozycyjnej, gdzie liczą się nie tylko masowe ognie artyleryjskie, ale także punktowe niszczenie węzłów kierowania, takie uzbrojenie ma ogromną wartość.

Czym różni się JDAM-ER od zwykłego JDAM?

Kluczowy dopisek to właśnie ten ER, czyli Extended Range. JDAM-ER to wariant wyposażony dodatkowo w składane skrzydła, które ponad trzykrotnie zwiększają zasięg w porównaniu ze standardowym JDAM. System osiągnął w testach zasięg ponad 40 mil morskich, a więc więcej niż 74 km. To właśnie ten parametr sprawia, iż taka broń jest szczególnie cenna w wojnie z przeciwnikiem dysponującym gęstą obroną przeciwlotniczą.

Z punktu widzenia pilota oznacza to możliwość ataku z większego oddalenia od celu, a więc z mniejszym ryzykiem wejścia w najbardziej niebezpieczne strefy oddziaływania wrogich systemów przeciwlotniczych. JDAM-ER zwiększa liczbę celów, które można razić spoza zasięgu większości obrony powietrznej, zachowując jednocześnie celność bazowego JDAM. W wojnie nad Ukrainą, gdzie rosyjska OPL wciąż mocno ogranicza swobodę działania lotnictwa, to nie jest drobnostka, tylko jedna z najważniejszych zalet całego systemu.

A co z GBU-62? Tu łatwo o pomyłkę

W obiegu medialnym wokół tej broni bardzo łatwo o zamieszanie. Oficjalne amerykańskie źródła opisują podstawowe klasy JDAM dla bomb Mk 82, Mk 83 i Mk 84, ale oznaczenie GBU-62 bywa w różnych kontekstach używane niejednoznacznie. Z analiz dotyczących Ukrainy i ze zdjęć ukraińskich maszyn open-source możemy wywnioskować, iż chodzi o 500-funtową broń opartą na korpusie Mk 82, połączoną z zestawem JDAM-ER. Używany przez Ukrainę GBU-62 jest oparty na bombie Mk 82 o masie 500 funtów, czyli około 227 kg, i był przenoszony zarówno przez MiG-29, jak i Su-27.

Czasem w mediach pojawia się mylące sugerowanie, iż każda wzmianka o GBU-62 musi oznaczać wersję opartą na minie Quickstrike. Tymczasem w kontekście ukraińskich nagrań i zdjęć z samolotów analitycy wojskowi rozróżniają tę nomenklaturę i wskazują na klasyczną 500-funtową bombę szybującą z zestawem JDAM-ER. To nie jest więc tajemnicza superbroń ani żadna niecodzienna mina zrzucona z myśliwca, tylko bardzo użyteczne połączenie standardowej bomby z nowoczesnym pakietem naprowadzania i skrzydeł.

Ukraina używa skutecznie tego na MiGi-29

MiG-29 to konstrukcja projektowana jeszcze w czasach ZSRR, zupełnie nieprzewidziana do użycia zachodnich bomb szybujących. A jednak Ukraina zdołała zintegrować ten typ uzbrojenia ze swoimi samolotami. Ukraina otrzymała jeszcze w marcu 2023 r. 500-funtowe bomby JDAM o zwiększonym zasięgu. Broń ta trafiła właśnie na ukraińskie MiG-29 i Su-27.

Adaptacja MiG-29 do JDAM-ER wymagała specjalnych pylonów i odpowiedniego rozwiązania dla interfejsu uzbrojenia. To dobry przykład szerszego zjawiska charakterystycznego dla tej wojny: Ukraina nie tylko dostaje zachodnią broń, ale też łączy ją z postsowieckimi platformami w sposób, który jeszcze kilka lat temu wydawał się mocno prowizoryczny, a dziś stał się regularnym narzędziem walki.

Groza tkwi w samym mechanizmie procesu

Najbardziej uderzające jest to, jak chłodno i mechanicznie wygląda cały proces. Samolot wykonuje zadanie z dystansu, broń leci po współrzędnych, a cel po kilku sekundach zamienia się w pył i gruz. To obraz wojny, w której coraz mniej przypomina dawny pojedynek żołnierzy widzących się nawzajem, a coraz bardziej starcie systemów: sensorów, danych, uzbrojenia stand-off i krótkiego czasu od wykrycia do zniszczenia.

Takie nagrania budzą w nas bardzo silne reakcje. Pokazują nie tylko zniszczenie, ale też rosnącą asymetrię między zwykłym budynkiem czy punktem ukrycia a precyzyjną amunicją kierowaną. Miejsce, które z ziemi może wyglądać jak kolejny dom albo niepozorny punkt zaplecza, dla samolotu z odpowiednimi danymi staje się po prostu współrzędną do zniszczenia. To jeden z najbardziej brutalnych aspektów współczesnej wojny wysokiej precyzji.